گردشگری زیارتی

امامزاده شعیب
آرامگاه امام زاده شعیب (ع)

آرامگاه امام زاده شعیب (ع) شهر سبزوار یکی از زیارتگاه های معنوی و زیبای دیار سربداران است که همه ساله مورد بازدید و زیارت شمار زیادی از مسافران و گردشگران غرب خراسان قرار می گیرد.

به احتمال قوی وی شعیب بن موسی بن یحیی بن أحمد بن موسی الثانی بن عبدالله بن موسی الجون بن عبدالله المحض بن الحسن المثنی بن الامام الحسن (علیه السلام) باشد که با نُه واسطه به امام حسن مجتبی (علیه السلام) سلسله نسب می رساند. تاریخ وفات و محل دفن او در منابع موجود ذکر نشده؛ اما احتمال دارد که وی در ثلث آخر قرن چهارم وفات کرده باشد. (مناهل الضرب: 240)

آستان امامزاده شعیب (علیه السلام) در شهرستان سبزوار، بخش مرکزی، ناحیه جنوب شهر سبزوار، ضلع جنوبی خیابان رضوی واقع شده است و دارای بنای باشکوهی است که محوطه آن نسبت به خیابان مرتفع تر است. پیش‌تر، در این محل که بیرون حصار و باروى شهر واقع بوده، گورستان عمومى سبزوار قرار داشته است. بناى امامزاده داراى چهار ایوان کاشى‌کارى در چهار طرف است. ضریح امامزاده در وسط حرم قرار دارد و از نقره با ستون های مطلا ساخته شده است. بر بالای بقعه نیز گنبدی زیبا و باشکوه کاشی کاری شده با کتیبه قرآنی ساخته اند. علاوه بر این دارای دو مناره است که تا ارتفاع 5 متری به صورت مربع است و بعد از آن به شکل هشت ضلعی و در آخر به استوانه ای تبدیل شده است. اصل بنای بقعه امامزاده احتمالاً از دوره صفوی است.

سردرِ جنوبى حرم‌ امام‌زاده با کاشى، نره‌کارى شده است و در بالاى سردر با خط نستعلیق، عباراتى نوشته شده است. کف حرم، سیمانى و به سبک سنگ‌ نما ساخته شده است. بلندى حرم در حدود ده متر است و چهار نورگیر روشنایى آن را تأمین مى‌کنند. بخش وسیعى از دیوارهٔ حرم و ایوان، آینه‌‌کارى شده است. ضریح امامزاده در وسط حرم قرار دارد و از نقره با ستون‌هاى مطلا ساخته شده است. بر بالاى حرم نیز گنبدى کاشى‌کارى شده با کتیبهٔ قرآنى ساخته‌‌اند. علاوه بر این، بناى امامزاده داراى دو مناره است که تا ارتفاع ۵ مترى به صورت مربع است و بعد از آن، به شکل هشت ضلعى و در آخر، به استوانه‌اى تبدیل شده است. مأذنه در انتهاى قسمت استوانه‌اى شکل مناره قرار دارد. اصل بناى امامزاده احتمالاً از دورهٔ‌ صفوى بر جاى مانده است و در قرن اخیر بازسازى و تزئین و تعمیر شده است.

استان خراسان رضوی ـ شهرستان سبزوار ـ بخش مرکزی ـ شهر سبزوار، ضلع جنوبی خیابان رضوی.

بقعه امام زاده یحیی

امام فخر رازی متوفای 606 هـ.ق پس از بیان اجداد امامزاده یحیی (علیه السلام) از فرزندان او یاد می کند تا این که یکی از نوادگان وی را به نام السید الاجل عمادالدین علی بن محمد بن یحیی بن ابی منصور هبه الله معرفی می نماید و همین مطلب را نیز مروزی در کتابش عنوان نموده است. بیهقی تداوم نسل امامزاده یحیی را نیز از یک فرزند او به نام السیدالاجل جلال الدین محمد یاد می کند و می نویسد که وی در شوال سال 499 هـ.ق به دنیا آمده و در شب پنج شنبه هشتم ذی العقده سال 539 هـ.ق وفات یافته است. (الشجره المبارکه187، الفخری:86).
به نقل ازمرحوم عبدالحمید مولوی (رحمة الله علیه) در کتاب آثار باستانی خراسان به نقل از ابن فندق ابوالحسن علی بن زید بیهقی متوفای 656 هـ.ق به این نتیجه می رسد که شخصیت مدفون در این بقعه امامزاده جلیل القدر سید عمادالدین یحیی بن هبه الله بن علی بن محمد بن محمد بن یحیی بن محمد بن احمد بن محمد بن عبدالله بن الحسن المکفوف بن الحسن الافطس بن علی الاصغر بن علی بن الحسین السجاد (علیه السلام) می باشد.
بنابراین تردیدی نیست که یحیی بن هبه الله حسینی در همین بقعه در سبزوار مدفون شده باشد همچنان که اکثر احفاد او در سبزوار و نیشابور وفات یافته و غالب بقاع موجود در این دو شهرستان از آن همین خاندان می باشند که متأسفانه به فرزندان امام موسی کاظم (علیه السلام) مشهور هستند.

امامزاده یحیی
امامزاده جعفر ابن موسی روستای درفک
امامزاده جعفر بن موسی کاظم

كاشيهاي فيروزه‌اي قسمت خارجي گنبد، با نقوش هندسي و كتيبه‌هايي به خط ثلث و نستعليق و كوفي بنايي تزيين شده و علاوه بر جنبه تزييني، داراي نقش عايق براي حفاظت از برف و باران است كه در سال 1354 توسط سازمان ملي حفاظت آثار باستاني مرمت و تعمير شده‌است.داخل مقبره تا ارتفاع ‎ 1/5متري با كاشي معرق به رنگ فيروزه‌اي، مشكي، زرد سفيد با زمينه لاجوردي و نقوش تزئيني اسلامي مزين است. به احتمال قريب به يقين اين كاشي‌ها جزو تزئينات اوليه بنا مي‌باشد كه در بالاي ازاره تماما آينه كاري شده است.
ضريج متبرك اين مقبره در وسط گنبد خانه بر روي پايه‌اي 30 سانتيمتري از سنگ مرمر سبز رنگ قرار دارد و از جنس طلا و نقره ‌است كه با هنر ميناكاري تزيين شده و كتيبه‌هاي آن با خط ثلث و نستعليق نوشته و در سال 1371 هجري شمسي ساخته و نصب شده است و در پايان كتيبه‌اي كه روي درب ضريح سابق مرقد مطهر موجود است، تاريخ سال 944 هجري قمري حك شده و در پايين كتيبه داخل حرم كه به خط ثلث است، نام شاه طهماسب صفوي و تاريخ 956 هجري قمري ثبت شده‌است.اين ضريح توسط هنرمندان اصفهاني ساخته شده است .

شهرستان خوشاب – جاده چرو – جاده چاهک

امامزاده ابراهیم ابن ابوالفضل

 اين بنا از جمله ابنيه تاريخي دوره صفويه بوده كه به دليل عدم آگاهي مسئولين وقت از ارزش تاريخي بنا با تمام تزئينات آينه كاري، كاشي كاري و به جهت استحكام بخشي بناي آن تخريب و با مصالح آجرگري، سنگ و سيمان تجديد بنا مي شود اين بنا در مركز روستاي نوده انقلاب هر روزه پذيراي خيل مشتاقان و زائران اهل بيت عليهم السلام است كه با طي مسافت از راه دور و نزديك به جهت تبرک به اين بارگاه ملكوتي مشرف مي شوند. اين بنا داراي امكانات جنبي مانند زائرسرا و سرويس هاي بهداشتي و فضاي سبز خوبي است.

آرامگاه ابراهيم بن ابوالفضل در 45 كيلومتري غرب سلطان آباد و در روستاي نوده انقلاب در مسیر جاده سلطان آباد به جوین قرار دارد.

امامزاده ابراهیم ابن عباس روستای نوده
مصلی
مصلی تاریخی سبزوار

مصلی تاریخی سبزوار بنایی است واقع در حاشیه شرقی شهر سبزوار که مربوط به سده ۸ ه. ق. است. این اثر در تاریخ ۲۷ دی ۱۳۵۵ با شماره ثبت ۱۳۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و مشتمل بر چهارتاقی اصلی (فضای مرکزی) با گنبدی بر فراز آن و ایوانی بزرگ در جلوی بنا است. مصلی تاریخی سبزوار در ابتدا خانقاه چند تن از بزرگان سربداریه بوده و بعدها به عنوان جایگاهی برای نمازهای اعیاد بزرگ مورد استفاده قرار گرفته است. این مکان نمازگاهی بوده است که مردم سبزوار از دیر زمان برای برگزاری نمازهای عیدین و جمعه بدان جا می‌رفته‌اند.

حاج ملاهادی
آرامگاه ملاهادی سبزواری

ساختمان این آرامگاه در ضلع جنوبی میدان کارگر شهر سبزوار واقع است. بنای اولیه آرامگاه در 1883 میلادی ساخته شده است. سایر تغییرات در بنا، در زمان قاجاریه اتفاق افتاده است.

امامزاده حيدر روستاي طالبي
امامزاده حیدر روستای طالبی

ﺑﻪ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﺍﻣﺎﻣﺰﺍﺩﻩ ﺣﻴﺪﺭ ﺍﺯ ﻧﻮﺍﺩﮔﺎﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﺍﻣﺎﻡ ﻣﻮﺳﻲ ﻛﺎﻇﻢ (ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ) اﺳﺖ. ﻇﺎﻫﺮﺍ این دیدگاه با کتب ﺍﻧﺴﺎﺏ ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻣﺪﻓﻮﻥ ﺩﺭ ﺑﻘﻌﻪ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻴﻬﻖ ﺑﺎ ﻫﻔﺖ ﻭﺍﺳﻄﻪ ﺑﻪ ﺍﻣﺎﻡ ﻫﻔﺘﻢ (ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ) ﻣﻲ ﺭﺳﺎﻧﺪ ﻛﻪ ﻧﺴﺒﺶ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻗﺮﺍﺭ ﺍﺳﺖ: ﺳﻴﺪ ﺣﻴﺪﺭ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺍﻟﺒﺮﻭﻗﻨﻲ ﺑﻦ ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺍﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺍﻟﺸﺮﻳﻒ ﺑﻦ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺑﻦ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺍﻟﻤﺮﺗﻀﻲ ﺑﻦ ﺍﻣﺎﻡ ﻣﻮﺳﻲ ﺍﻟﻜﺎﻇﻢ(ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ).

 

این شجرنامه طبق گفته سازمان اوقاف و امور خیریه کشور است…

منار مسجد

این مسجد در میان روستای باستانی خسروشیر قرار دارد. آنچه امروزه از این مسجد معظم بر جای مانده، جرزهای دو طرف یک ایوان به عمق ۱۱ و عرض ۶ متر است که پوشش و دیوار سمت قبله نیز فرو ریخته است. محراب اصلی مسجد، در انتهای ایوان قرار داشته که در حال حاضر، فقط بخش تحتانی آن بر جای مانده است. در کنار بقایای شبستان شرقی در حدود ۶۰ سال قبل، مناره‌ای آجری وجود داشت که بر بدنه آن، کتیبه‌ای به خط کوفی و تزیینات آجرکاری صلیب شکسته و گره دیده می‌شد. علت این نامگذاری، وجود مناره مزبور است. برخی از صاحب‌نظران، این بنا را در ردیف آثار معماری عصر ایلخانی و همزمان با مسجد جامع ورامین تلقی کنند. آثار مختصر برجای مانده از آن نیز در حد و اندازه‌های یک اثر باارزش قلمداد شده و تحت شماره ۲۰۹۳ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

جغتای مسجد خسروشیر
امامزاده ميرمطهر
امامزاده ميرمطهر

روستای بابالنگر در مسیر اصلی عبور زائران از گذشته بوده است؛ ناصر الدین شاه در سفری به مشهد برای زیارت امام رضا(ع) در این مجموعه تاریخی اسکان یافته و با نوشتن یادگاری در دیواره داخلی آرامگاه بابا توکل با مرکب، ارادت خود را به این آرامگاه مذهبی نشان داده است. باباتوکل از صحابه امام رضا(ع) بوده و میر مطهر نیز طبق گفته اهالی از مریدان وی ذکر شده که مزار این دو نفر از گذشته مورد عشق و علاقه مردم قرار گرفته است.

با ورود به این منطقه می‌توان مشاهده کرد که پلان آرامگاه میر مطهر مستطیل شکل و از گل، سنگ، آجر، گچ و آهک تشکیل شده و پى بندى آن سنگ لاشه و کرسى چینى آن نیز با سنگ صورت گرفته است. شکل بقعه، قابل مقایسه با بناى چوبلیک سلطان آباد، بابا توکّل و گل گنبد در بخش خوشاب است.

امامزاده موسي بن جعفر روستای چاهک

موضوع قابل توجه این است که داخل بنا قطعه سنگی موجود است که جای پای کودکی را با ظرافت خاصی در آن حکاکی کرده اند این سنگ سیاه رنگ بردیوار جانب غربی بنا الصاق شده و گویا در اصل از جای دیگری به اینجا آورده شده و جای پای مزبور متعلق به امامزاده مدفون در این بقعه است و اعتقاد عمومی بر این است که امامزاده جعفر برادر کوچک حضرت امام رضا (علیه السلام) است که در سن کودکی بر اثر توطئه دشمنانی که با خاندان حضرتش خصومت می ورزیدند شهید گردیده و در اینجا دفن شده است.

آستان امامزاده جعفر(علیه السلام) در ابتدای روستای چاهک بر روی تپه ای مشرف بر روستا در 27 کیلومتری غرب شهر سلطان آباد از توابع شهرستان سبزوار با چشم انداز فوق العاده زیبا واقع شده است و جاده چاهک به عنبرستان از جلو آن می گذرد، بنای مزبور هشت ضلعی است که در جبهه شمالی و جنوبی آن را الحاقات خشتی در برگرفته است و بنای اصلی و اطاق مقبره بر روی سکوی آجری بنا شده که ایوان اصلی بنا بدانجا باز می شود.

امامزاده موسي بن جعفر روستای چاهک
ارامگاه واعظ کاشفی
آرامگاه کاشفی

این آرامگاه متعلق به مولانا کمال الدین کاشفی مشهور به واعظ سبزواری است. همچنین آرامگاه ذکر شده در سال 1504 میلادی (عهد تیموری) ساخته شده است.

مسجد پامنار

مسجد آدینه یا پامنار، کهن ترین مسجد سبزوار است که بنیاد اولیه آن به اواسط قرن نهم میلادی بر می گردد. در این مسجد مناره ای ساخته شده است که همچون منار جنبان اصفهان می جنبد و حدود 17 متر ارتفاع دارد. مسجد نام خود (پامنار) را از همین منار گرفته است.

مسجد پامنار
کروژده

ورودی این بنا در ضلع شمالی قرار دارد پلان بنا از بیرون هشت ضلعی است به جز ضلع شمالی که ورودی است در هر ضلع طاقنمای کم عمقی وجود دارد ساقه گنبد با عقب نشینی نسبت به دیوار اصلی۱۶ ضلعی است و در هر ضلع یک طاقنمای کم عمق دارد.

هفت معصوم کروژده

مقبره امامزادگان کروژده که به هفت معصوم شهرت دارد، درشمال روستای کروژده جوین قرار دارد.

درمراه البلدان آمده است هفت تن از امامزادگان درآنجا مدفون اند که توسط حکمرانان صفوی گنبد و ایوانی بر مزار آنها بنیان گردیده است. بر پیشانی ورودی، سه کتیبه وجود دارد که از مرمت بنا درسال ۱۳۳۷ قمری حکایت می کند.

فضای داخلی بقعه نیز به صورت هشت ضلعی است که در اضلاع سه گانه آن طاقنمای دو اشکوبه ای وجو دارد. از جمله عناصر تزئینی داخل بنا نقاشی های گل و بوته می باشد که کنج اضلاع فضای داخلی را آرایه نموده است.

مهمترین کتیبه بقعه در زیر گنبد قرار دارد که مضمون آن صلوات و آیات قرآن بوده و تاریخ درج شده برروی آن ۸۱۹ ه.ق است. بربنای این تاریخ ها، بقعه مزبور در دوران تیموری بنیان و در دوره صفوی مرمت و بازپیرایی شده است.

مقبره امامزادگان کروژده که به هفت معصوم شهرت دارد، از بقاع زیارتی است که در منطقه جوین از اهمیت زیادی برخودار است. گنبد سبز رنگ این مقبره از جاده ی اصلی و از مسافت دور زائرین را به زیارت میخواند .

فهرست