درباره خوشاب :

در هفتم مهر ماه سال ۱۳۸۹بخش خوشاب از توابع سبزوار بزرگ به شهرستان ارتقا یافت و به عنوان بیست و هفتمین شهرستان خراسان رضوی معرفی شد.

شهرستان خوشاب با وسعتي 187/1786كيلومتر مربع ،جمعيتي معادل ۴۲۰۰۰نفر، با تعداد 180آبادي (اعم از مسكوني و غيرمسكوني) طبق سرشماري 1385يكي از بخشهاي هفتگانه شهرستان سبزوار با فاصله 42كيلومتر با موقعيت جغرافيايي از شمال به شهرستان اسفراين از جنوب به سبزوار و بخش مركزي و ازطرف شرق به بخش سرولايت و تحت جلگه و ازغرب به بخش جوين محدود ميشود .

اين بخش در سال 1368پس از طي مراحل اداري مستقل شد كه هم اكنون شامل دو بخش مركزي و مشكان و نوده انقلاب پنج دهستان دره يام، رباط جز، سلطان آباد، طبس و مشكان است كه اين پنج دهستان در مجموع داراي ۷۳ روستا و جمعيتي بالغ بر ۴۰ هزارنفر مي باشد. در اين شهرستان گويش هاي مختلف تركي كردي و فارسي رواج دارد. اهالی این شهرستان شيعه مذهب مي باشد. شغل اكثر مردم دامداري و كشاورزي است.

مرکز این شهرستان شهر سلطان آباد است با جمعيتي در حدود ۵۵۰۰ نفر در سال ۱۳۷۹ تبديل به شهر که در ۳۵ کیلومتری شمال شرقی سبزوار بزرگ و در حدود 200 کیلومتری غرب مشهد مقدس قرار گرفته است و در سال ۱۳۸۹ به عنوان مركز شهرستان خوشاب از شهرستان سبزوار منفك شد.

طبيعت خوشاب

نام گذاري :

خوشاب از تركيب خوش آب به معني ماء بهاء و رونق و جلاء باشد. علت نامگذاری روستا به نام خوشاب ” آب و هوای مطبوع و خوش این روستا باشد زیرا در تابستان که هوای گرم و کویری شهرستان تا چندین درجه بالای صفر می رسد ” آب و هوای خنک و دلپذیر روستای خوشاب میزبان میهمانانی است که از شهر و روستاهای اطراف به آنجا می آیند تا روزی پرخاطره را در دامان طبیعت بکر و زیبا سپری کنند .

نیکوان را هست میراث از خوشاب

مولوی

ویژگی‌های طبیعی :

آب و هوای خوشاب متأثر از آب و هوای بخش نیمه خشک فرا سرد است. اما باتوجه به این که در مرکز دشتی قرار دارد، اختلاف دمای شب و روز آن در ماه های گرم سال گاهی تا ۳۰ درجه سانتی گراد می رسد و در ماه های سرد سال نیز این اختلاف دما به کمتر ۲۰ درجه سانتی گراد کاهش می یابد.

پوشش گیاهی :

روستای خوشاب دارای 200 نوع  گیاه دارویی است.

در ختان کوهی :

بید مشک، انجیر کوهی، پسته کوهی، بنه کوهی، ارغوان، گز، مندر، زرشک وحشی، تمشک، بید، علف خرس و…

درختان باغی :

گردو، زرد آلو، آلو، آلوزرد، آلوسیاه، شفتالو، هلو، انگور، سیبب درختی، انجیر، گیلاس، آلبالو، گلابی، گوجه سبز، توت، شاه توت، سپیدار، چنار، سرون، بید و…

محصولات کشاورزی :

گندم، جو، پنبه، لوبیا، نخود، عدس، زیره، کنجد، ماش، شلغم، سیب زمینی، چغندر، پیاز، سیر، خیار، خربزه، کدو، هندوانه، هویج، ‌زعفران و…

تقسيمات كشوري :

  • بخش مرکزی (سلطان آباد):
    • دهستان رباط‌جز
    • دهستان سلطان‌آباد

 

  •  بخش نوده انقلاب :
    • دهستان نوده انقلاب
    • دهستان طبس

 

  • بخش مشکان :
    • دهستان مشکان
    • دهستان یام
خوشاب-نقشه
کوچه باغ های زیبا و سرسبز روستای نشیب
کوچه باغ های زیبا و سرسبز روستای نشیب
کوچه باغ های زیبا و فراموش شده روستای درفک
کوچه باغ های زیبا و فراموش شده روستای درفک
سد زیبای چهار باغ روستای فوجی شهرستان خوشاب
سد زیبای چهار باغ روستای فوجی شهرستان خوشاب
روستای نشیب

پيشينه ي اساطيري

پيشينه باستان شناسي

پيشينه دوران اسلامي

بر اساس وجه تسميه ي به جا مانده بر روستاهاي اين شهرستان، پيشينه ي اساطيري آن به دوره كيانيان ميرسد که پيش از سلاله اشكانيان در ايران پادشاهي مي كردند. در اوستا از هشت تن افراد اين سلسله ياد شده كه كيخسرو از جمله ي اين نامهاست.

براساس بقاياي بجا مانده از حركت فرهنگي انسانها مستند به بررسي سطح الارض به روش پيمايشي پيشينه باستاني محل به هزاره دوم و اول قبل از ميلاد ميرسد .

خوشاب همچون ديگر شهرهاي خراسان سال 29تا 30هجري قمري قبول اسلام كرد سبزوار و نيشابور در سال 30هجري به تصرف مسلمين در آمد و در آن سال عبدالله بن عامر كريز كه مامور تسخير خراسان بود به بيهق آمد و پس از تصرف آن منطقه اسود بن كلثوم عدوي را از دوران طاهريان تا قاجاريه حاكم بيهق نمود.

مساحت :

0

کیلومتر مربع

جمعیت :

طبق سرشماری سال 1390 جمعیت شهرستان

0

نفر بوده است.

بناي ششتمد :

شواهد و قرائن باستان شناسی حاکی از سکونت در منطقه خوشاب حداقل قبل از هزاره دوم میلادی است. همچنین آثاری از دوره ساسانیان نیز در این شهر تاریخی وجود داشته که نشان دهنده قدمت این منطقه می باشد. خوشاب همچون دیگر شهرهای خراسان در سال 29 تا 30 هجری قمری قبول اسلام کرد، سبزوار و نیشابور در سال 30 هجری به تصرف مسلمین در آمدند و در آن سال عبدالله بین عامر کریز که مامور تسخیر خراسان بود از راه کرمان به بیهق آمد و پس از تصرف آن منطقه اسودین کلثوم عدوی را از دوران طاهریان تا قاجاریه بر بیهق حاکم نمود.

موقعیت جغرافیایی :

شهرستان خوشاب در شمال غربی استان خراسان رضوی بین 36 درجه و 20 دقیقه تا 36 درجه و 50 دقیقه عرض جغرافیایی و 57 درجه و 42 دقیقه تا 58 درجه و 51 دقیقه طول جغرافیایی  و در میانـه محـور گردشـگری جوین-جغتای واقـع گردیـده. همچنین شهر سلطان­آباد مرکز شهرستان در 36 درجه و 24 دقیقه عرض جغرافیایی و 58 درجه و 2 دقیقه طول جغرافیایی قرار گرفته که از جنوب به شهرستان سبزوار، از شمال به شهرستان اسفراین، از غرب به شهرستان جوین و از شرق به شهرستان­های نیشابور و فیروزه محدود می­شود.

در جنوب شهرستان ارتفاعات طبس قرار دارد که شامل کوه ­های سلیمانیه، کوه سی­آب، کوه سیاه، کوه سفید، کوه زول و کوه سوراخدار می­شود. ادامه این ارتفاعات به رشته کوه جغتای می­رسد. در جنوب شرقی شهرستان کوه گوین و ارتفاعات امامزاده حیدر و در شمال منطقه، کوه ینگ، ارتفاعات مشکان و مارکوه در دره یام قرار دارد. روستای دربند با 1750 متر ارتفاع از سطح دریا مرتفع­ترین نقطه و ایستگاه راه آهن سبزوار در نزدیکی شهر سلطان­ آباد با 1135 متر ارتفاع از سطح دریا پست­ ترین نقطه شهرستان است.

قطار سريع السير

راه ها :

راه ­آهن سراسری و جاده ترانزیتی آسیای میانه از مرکز شهرستان خوشاب می گذرد.

آداب و رسوم و جشن ها :

در این شهرستان انواع جشن ها، اعياد و مناسبت هاي ويژه با توجه به باورهاي مردم منطقه كماكان برگزار مي گردد. از ميان اين مراسم مي توان به مراسم گذار مانند جشن تولد، روز هفت، عقیقه، ختنه سوران، خواستگاری، عقد عروسی و ختم اموات همچنین جشن های سال شمسی مانند شب چله یا یلدا، جشن سده، چهارشنبه سوری، علفه مرده ها و علفه زنده ها، نوروز، پای، هفت سین، سیزده بدر عیدانه یا بت بتی و همچنین مراسم سال قمری مانند عزاداری های محرم، مراسم سیاه پوشان، روضه خوانی، تاسوعا، عاشورا، تعزیه خوانی دسته بنی اسد با شکوه خاصی برگزاد می گردد. در قدیم مراسم  موردی نیز داشتند که امروزه فقط نماز باران برگزار می گردد و مراسمی همچون چولی چقل، جشن خرمن، مراسم جشن گندم و…اشاره کرد از مهم ترین بازی های سنتی شهرستان خواش می توان به: لنگ لنگ، خانه خدا، مرقو، درنای خطی، سیم سیمک، عمو زنجیر باف، پادشاه وزیر، هرنگ هرنگ، زو، کورکورک، الک دولک، هفت سنگ، طناب کشی، پرش، کشتی با چوخه اشاره نمود.

جشن سده :

هنوز هم در این شب (شب دهم بهمن ماه) در کنار روستاها مردم آتش می افروزند و گوی های آتشین درست می کنند و با آن بازی می کنند.

شب چله :

شب چله از جمله رسوم اجتماعی است که از گذشته تا کنون در این شهرستان برگزار می شود. اهالی روستاها و کشاورزان پیش از شب یلدا در تدارک این شب بوده و برای انجام مراسم، تعدادی هندوانه و خربزه و مقداری انگور برای این شب نگهداری می کرده اند.

شال اندازی :

در روزهای آخر سال و در چهار شنبه سوری، مراسمی به نام شال اندازی در خوشاب انجام می شود. در این رسم یک نفر بر بالای بام رفته و شال خود را از سوراخ سقف خانه بداخل آویزان می کند. صاحب خانه باید چیزی به سر شال او می بست تا صاحب شال آن را بالا بکشد.

پای :

در شب عید، بزرگترها برای کوچکترها غذا می بردند تا صبح روز عید ابتدا به خانه آن ها بروند. به این غذا که ممکن بود هر چیزی باشد پای می گفتند. از دیگر مراسم مناطق مختلف این شهرستان می توان به تمنای باران، وعده سرخرمن، چولی چغل، مراسم برداشت محصول اشاره کرد.

مراسم عید نوروز

مردم خوشاب از دو هفته مانده به عید نوروز با خانه تکانی، کاشتن سبزه و تهیه انواع کلوچه نوروزی خود را برای عید نوروز آماده می کنند.

بازار محلی :

پنج شنبه بازار واقع در بلوار جوادیه(جنب مزار شهدا)

صنایع دستی :

چون صنعت دست شغلي است براي تمام فصول و زن و مرد و جوان و نوجوان مي توانند در صورت وجود شرایط و امكانات فاعل باشند همچنين نيازي به كارخانه هاي آنچناني نيست كه مؤيد آن تاثير بر معماري ابنيه قديمي است. در تمام خانه هاي قديمي كارگاه قالي بافي و فرت، خراطي، آهنگري، لحاف دوزي، نجاري و غيره در داخل خانه ها صورت مي گرفته است. لذا امروزه با كمي تغيير مي توان اين شرايط را فراهم نمود. در ايران 16 گروه صنايع دستي وجود دارد كه اين 16 گروه به 150 رشته تقسيم شده اند در شهرستان سبزوار چهل رشته صنايع دستي فعال و نيمه فعال وجود دارد. چون باصادرات اين صنايع، فكر ايراني، فرهنگ ايراني، سياست ايراني، تاريخ و جغرافياي ايران معرفي مي شوند.در بخش خوشاب قالي بافي، فرت بافي از عمده صنايع دستي اين بخش است كه چنانچه ايجاد تعاونيهاي فرش دست بافت دربخش شكل گيرد نقش بسزايي در شناخت بازار هدف داخلي و خارجي دارد.

اما امروزه این صنایع تغییر رویه داده و در حال حاضر در شهرستان خوشاب قالي بافي، منبت چوب تنور مالی سنگ تراشی و رودوزی های سنتی از عمده صنايع دستي اين شهرستان  است.

اماکن مذهبی :

امامزاده جعفر ابن موسی درفک
امامزاده ابراهیم ابن ابوالفضل
امامزاده موسي بن جعفر روستای چاهک
امامزاده ميرمطهر
امامزاده حیدر روستای طالبی
سنگ نگاره های سید آباد
آسیابهای نورآباد

: جاذبه های تاریخی

آسیابهای درفک
دستکند نوده انقلاب
آب انبار نوده انقلاب
مجموعه بابا لنگر
یخدان سلطان آباد
حمام چاهک
بافت قدیمی روستای چاهک
دستکند درفک

جاذبه های طبیعی :

آبشار نورآباد
منظره کوهستانی امام زاده حیدر
چنار کهنسال نوده انقلاب
دره یام
روستاي نشیب
روستای داراب
کوهسار درفک
غارهای روستای عنبرستان
بیشه سیدآباد
پارک گردشگری شهر سلطان آباد

سوغات :

گردو
  1. خشكبار مانند: گردو و بادام، انواع برگه ي زرد آلو و كشمش، تخمه ي هندوانه و پسته رباط، کشمش
  2. داروهاي گياهي مانند: آويشن
  3. انگور یاقوتی و خربزه مشکان شهره خاص و عام است.
  4. هندوانه بلقان آباد
  5. تافتون محلی
  6. فراورده های دامی
  7. روغن زرد
  8. تخمه هندوانه

غذاهای محلی :

آش جوشبره

نان محلی

آش جوش بره :

آش “جوش بره”که در معنی کلمه به آن “جوشواره” یا “توپر” نیز گفته می شود یکی از غذاهای مناسبتی این بومگردی می باشد که در سور آخر سال شب چهارشنبه سوری طبخ می گردد.

مفاخر :

  • فوجي نيشابوری:ملامقيم معروف به مقيما و متخلص به فوجي از خاندان شاعر پيشه در نيشابور برخاست نصرآبادي او و دو برادرش عظيما – كريما را كه پسران ملا قيدي بوده اند ستوده و نوشته است كه اين ملاقيدي برادرزاده نظيري نيشابوري بوده است و آن سلسله همگي مردم آدميند و كمال پاكي طينت و صلاح به سال 1064 تاريخ و ادبيات در ايران ذبيح صفا.
  • گل محمد: شخصیت گل محمد قهرمان اصلی کتاب کلیدر از کردهای کل میشی روستای سوزنده، روستایی در 6 کیلومتری شرق شهر سلطان آباد (مرکز شهرستان خوشاب) در مسیر جاده سلطان آباد به فیروزه است که در زمان رضاخان با مأمورین حکومتی جنگید.
  • نظيري نيشابوری:ديوان اشعار نظيري به سال 1340 به اهتمام مظاهر مصفا با مقدمه و حواشي و تعليقات طبع و نشر شده است وي از شعراي نامي و خوش بيان است او از ايران به هندوستان رفت و در همانجا مقيم شد تا در سال 1023 هـ در احمد آباد گجرات وفات يافت غزلي كه با رديف پنداري انشا نموده است و تك شعرهاي ديگري كه در اينجا از او نقل مي شود دليل فصاحت بيان و كمال قدرت طبع اوست .

“بموئي بسته صبرم نغمه ياراست پنداري دلم از هيچ مرنجد دل يارات پنداري”

گویش و لهجه :

 به زبان تركي 80درصد

و به زبان فارسي 15درصد

و به زبان كردي 5درصد

زبان ترکی و کردی این منطقه نزدیک به لهجه شمال خراسان و خراسان شمالی است.تمام بخش داراي مذهب شيعه مي باشد .

فهرست