درباره جوین

شهرستان جُوِیْن ، به مرکزیت شهر نقاب یکی از شهرستان‌های استان خراسان رضوی می‌باشد. شهرستان جوین در فاصله 75 کیلومتری شمال غربی شهرستان سبزوار و بین 20/56 شمالی قرارگرفته است . این شهرستان به طول 60 کیلومتر و عرض 50 کیلومتر از شمال با فاصله 75 کیلومتری به شهرستان اسفراین متصل می باشد.

جوین

نام گذاری :

نام جوین در گذشته گویان (Gav’yan) بوده که بعد ازگسترش اسلام در ایران و نفوذ زبان عربی به کویان (Kav’yan) و جوین (Jav’yan) تغییرشکل داده و در حال حاضر نیز به صورت جُوِین (Joveyn) تلفظ می شود

تاریخچه

حیات تاریخی جوین به دورۀ اشکانیان می‌رسد اعتماد السلطنه تاریخ بنای گویان را دورۀ پارتیان (اشکانیان) و بانی آن را گودرز (یکی از پادشاهان سلسلۀ اشکانی) معرفی نموده‌است.

ولایت جوین در دوران استیلای مغولان بر ایران در سدۀ هفتم هجری، تا پایان حکومت صفویان (اوایل سدۀ دوازدهم هجری)، به مرکزیت فریومد یکی از ولایات خراسان بزرگ بود. مرکزیت ولایت، در دورۀ افشاریان، به آق قلعه منتقل شد و تا پایان حکومت محمد شاه قاجار مرکز ولایت بود.

در زمان حاکمیت سلیمان خان قلیچی (حاکم این منطقه)، مرکز حاکمیت، از آق‌قلعه به قلعۀ قارضی (جغتای کنونی) منتقل گردید دوران مرکزیت قلعۀ قارضی از اواخر دورۀ حکومت محمدشاه قاجار تا اوایل حکومت ناصرالدین شاه قاجار ( میان سال‌های ۱۲۲۰ تا ۱۲۲۸ ه‍.ش) بوده‌است. در همین سال‌ها قدرت خاندان قلیچی تنزل یافت و حاکمیت آنان بر منطقه، خاتمه یافت و براساس تدابیر حکومت مرکزی، منطقۀ جوین، چند سالی به تابعیت بجنورد درآمد.

در سال ۱۳۷۵، نقاب از دهستان، به بخش ارتقاء یافت و از همان سال به عنوان مرکز بخش جوین دارای بخشداری شد. از این زمان بود که منطقه جوین از نظر تقسیمات کشوری، به دو بخش جدا از یکدیگر تقسیم گردید و تا سال ۱۳۸۶ شمسی، این منطقه در قالب دو بخش جغتای و نقاب در تابعیت شهرستان سبزوار بود و سرانجام طی مصوبۀ دولت در سال ۱۳۸۶، بخش‌های جوین و جغتای، به دو شهرستان مستقل ارتقاء یافتند.

سرود شهرستان جوین :

ای جوین، ای خاک پاکت سرمه چشمان ما

ای فدای قامت سروت تمام جان ما

درخراسان چون نگینی سبز، هستی پایدار

سبزه زاران مدامت، می درخشد هربهار

لاله های سرفرازت، خفته در دامان تو

غرق نوراست و طراوت، نم نم باران تو

غیرت مردان توباشد همیشه پایدار

درجوار هشتمین اختر بمانی پایدار

دشت زر خیز تو باشد مظهر لطف خدا

هست کار مردمانت روز وشب ذکر و دعا

ای جوین ای خاک پاکت سرمه چشمان ما

ای فدای قامت سروت تمام جان ما

هست حرف مردم این خطه از پیر و جوان

قلب من ایران من باشی همیشه جاودان

سراینده : مرحوم براتعلی سهیلی فر

تقسیمات کشوری :

این شهرستان دارای دو بخش مرکزی و عطاملک می باشد

  • بخش مرکزی
    • دهستان مرکزی
    • دهستان پیراکوه
  • بخش عطاملک
    • حکم آباد (جوین)
    • دهستان زرین

شهرها: حکم آباد و نقاب

جوین

مساحت :

مساحت شهرستان جوین ۱۶۵۶٫۰۵ کیلومتر مربع میباشد .

موقعیت جغرافیایی :

این شهرستان با مساحتی در حدود ۱۶۵۶٫۰۵ کیلومتر مربع، و با ارتفاع متوسط ۱٬۱۰۰ متر از سطح دریا، در دامنۀ شمالی رشته‌کوه جغتای و دامنۀ جنوبی رشته‌کوه‌های آلاداغ؛ و در محدودۀ تقریبی ۲۵ٰ°۳۶ تا۵۰ٰ°۳۶ عرض شمالی و ۱۲ٰ°۵۷ تا ۵۳ٰ°۵۷ طول شرقی قرار دارد و از شمال با شهرستان اسفراین ، از شرق با شهرستان خوشاب ، از جنوب با شهرستان سبزوار و شهرستان داورزن و از غرب با شهرستان جغتای، همجوار است.

آبشار بید

ویژگی های طبیعی :

 این شهرستان  به علت واقع شدن بین ارتفاعات آلاداغ در شمال و کوههای جغتای در جنوب از موقعیت ویژه ای برخوردار است و از نظر آب و هوا، کشاورزی، اقتصاد و غیره از دیگر شهرستانهای اطراف  متمایز گردیده است

جمعیت

جمعیت این شهرستان بیش از 55 هزار نفر می باشد

کشت :

الگوی کشت در هر منطقه براساس شرایط آب و هوایی، نوع خاک، میزان آب قابل دسترس (زیرزمینی و سطحی)، نوع گیاهانی که توانایی رشد در آن منطقه را دارند، متفاوت می باشند. لذا با توجه به آب و هوای منطقه که گرم و خشک می باشد، گیاهانی توانایی رشد و نمو را دارند که نیاز به آب کمی داشته باشند. گیاهان زراعی غالب دهستان عبارتند از گندم، چغندرقند، جو، یونجه، هندوانه پنبه و کلزا و سایر محصولات زراعی آن مقادیر خیلی کمی را دارا هستند شامل کنجد، انواع حبوبات (لوبیا، عدس و نخود)، پیاز، گوجه فرنگی، بادمجان می باشند. گیاهان باغی منطقه ، انگور، بادام و پسته و انار می باشند اما درختان میوه از نوع آلبالو، گوجه سبز، زردآلو نیز به مقدار کمی کاشته شده اند که صرفاً مصرف داخلی دارد.

عطاملک جوینی مولف کتاب جهان گشای جوینی

خواجه شمس الدین ، اله یار خان جوینی ، حاکم آق قلعه

آرامگاه خواجه نجم الدین کبری

امام زاده کروژده

تپه های بسجرد

آثار و اشخاص تاریخی

نجیب الدین فراش جوینی

مسجد آق قلعه

تپه های احمد آباد

آثار باستانی

قوش تپه

ابوالمعالی امام الحرمین

تپه شمس آباد

آرامگاه معین الدین انداده

امام زاده کلاته میمری

جاذبه های طبیعی

از مهم‌ترین جاذبه‌های طبیعی شهرستان جوین؛

آبشار بید، سد یام و مجموعه گردشگری روستای بیدخور

 و … می‌باشند.

زبان مردم

در اثر پراکندگی و مهاجرت اقوام مختلف و

سکونت در روستاهای این شهرستان،تقریبا

50 درصد مردم این منطقه به زبان ترکی

(گویش خراسانی – جوینی)

40 درصد فارسی

(با گویش تاتی سبزواری)

و 10 درصد نیز به زبان کردی

(با گویش کرمانجی)

صحبت می کنند.

عبور راه آهن سراسری تهران- مشهد از مرکز این منطقه موقعیت آن را ممتاز نموده است.

شهرستان جوین از نظر صنعتی پیشرفت قابل توجهی نموده است.از جمله وجود شرکت کشت و صنعت جوین که یکی از قدیمی ترین وبزرگترین واحدهای صنعتی استان که درسال 1354 تاسیس شده و در دشت وسیع جوین به مساحت دوازده هزار هکتار زمین باوجود 130 حلقه چاه عمیق و ظرفیت تولیدروزانه 5000 تن شکر که زمینه اشتغال 2000 نفر را بصورت مستقیم فراهم کرده است.

صنعت

 و در حال حاضر بزرگترین کارخانه قندمصرف کننده چغندر قند در ایران می باشد.  همچنین کارخانه عظیم اسید سیتریک جوین که بزرگترین کارخانه در خاورمیانه می باشد و در جوار کارخانه قند جوین احداث شده است.

بازار بزرگ شهر نقاب

بازار بزرگ شهر نقاب در دوطبقه با ۱۵۰۰ متر زیر بنا و ۳۰۰۰ متر محوطه و پارکینگ با سرمایه ای معادل ۶۵ میلیارد ریال برای رونق اقتصادی در اجرای فرامین مقام معظم رهبری هزینه شده است.

بازار جغتای
کمه جوش
کمه جوش خرفه
سوپ کمای
آش جوشبره
کمه جوش

غذا های محلی

غذاهای سنتی شهرستان جوین شامل جوشواره، کمه جوش، شیره جوش، فرنی، یونجه پلو، کمه گردو است.

فهرست